چهار روش نقل و انتقال ارز در بانکداری بین الملل

به گزارش شبکه خبری اقتصاد و بانک ایران ( ایبِنا) ، اسکناس و مسکوک یا تراول چک ها، چک ارزی، حواله ارزی، سوئیفتی را می توان بهترین راه های نقل و انتقال ارز نامید.

اسکناس و مسکوک یا تراول چک ها: وقتی که اسکناس و مسکوک وسیله نقل و انتقال مالکیت مبلغ شخصی از شخصی به شخص دیگر باشد. انتقال با قبض انجام می شود. خرید و فروش ارز به صورت اسکناس و مسکوک بیشتر به صورت نقدی و در بازار های نقدی ارزی و در حجم محدود صورت می گیرد.

چک ارزی:یکی دیگر از وسایل انتقال وجوه ارزی از کشوری به کشور دیگر است وقتی شخص مایل باشد مبلغ معینی را به ذینفع مستقیما و بدون دخالت واسطه پرداخت کند از چک ارزی استفاده می کند به طور عام در انتقالات تجاری نیز چک ارزی در حجم محدود و برای مصارف شخصی مورد استفاده قرار می گیرد. باید یادآور شد در زمان ارائه چک ارزی به بانک مقصد ( پرداخت کننده ) این بانک  مبلغ مذکور در چک را به شخص ارائه دهنده چک پرداخت نمی کند به طوری که این بانک پس از طی مراحل مربوط به صدور اعلامیه به بانک صارد کننده چک و اطمینان از صحت برگ چک و مبلغ آن و پس از کسر کارمزد اقدام به واریز وجه چک به دارنده آن می نماید.

حواله ارزی :حواله ارزی دستور پرداخت ارزی است که یک بانک بنا به تقاضای مشتری و پس از وصول وجه آن عهده یکی از بانک های خارج از کشور به اشکال مختلف از جمله کتبی ، تلگرافی ، تلکس و یا سوئیفتی اقدام به صدور و از آن بانک می خواهد با مبلغی معینی ارز به ذینفع پرداخت کند.

الف) تلگرافی :حالت تلگراف که بیشتر در مقاطع زمانی گذشته متداول بود توسط شرکت مخابراتی صورت می گرفت این روش نسبت به بقیه اشکال انتقال ارز از سرعت کمتری برخوردار بود.

ب ) تلکسی :انتقال ارز از طریق تلکس معمولا بین 2 بانک صورت می گرفت از نظر سرعت نسبت به تلگراف بهتر ولی نسبت به سوئیفتی از سرعت پایینی برخوردار بود.

ج ) سوئیفتی ( swift )  :[1] سوئیفت در حقیقت یک شبکه بین بانکی جهانی است که ( جامعه جهانی ارتباطات مالی و پولی بین بانکی  به عبارت دیگرسوئیفتیک شبکه مالی بین المللی بین بانکی است که پیامهای مالی را از طریق ابزارهای الکترونیکی جا به جا می کند به طوری که این روش از نقل وانتقال ارزی از همه اشکال نقل وانتقال ارز به صورت حواله ارزی هم سریعتر، دقیقتر و مطمئن تر می باشد و از طرف دیگردر طول سال و در 24 ساعت شبانه روز بدون تعطیلی اقدام به ارائه خدمات مالی بین المللی بین بانکی های کشورهای عضو این شبکه می نماید. شایان ذکر است که بگوییم سوئیفت فقط یک سخت افزار نیست بلکه یک فرآیند نرم افزاری است که به طور منظم در سطح جهانی اقدام به ارائه خدمات می نماید. در حال حاضر 6500 عضو از خدمات مالی بین بانکی و جهانی سوئیفت در بیش از 178 کشور دنیا و با ارسال حدود 4 میلیون پیام در طول روز از این شبکه استفاده می کنند.

4.2.انواع پیام‌های سوئیفتی

به منظور سهولت در امر مخابره و دریافت پیام بین سوئیفت و اعضا با یکدیگر، سوئیفت مبادرت به طبقه‌بندی پیام‌های مختلف در ده گروه صفر تا 9 به شرح زیر کرده است که گروه صفر پیام‌های سیستمی بین اعضاء و سوئیفت و گروه یک تا نه پیام‌های مالی بین اعضا هستند:

1.  پیام‌های گروه صفر: بین اعضا و سوئیفت.

2.  پیام‌های گروه یک: انتقال وجوه بین حساب مشتریان، اعلامیه چک، دستور عدم پرداخت چک و . . .

3.  پیام‌های گروه دو: انتقال وجوه بین بانک‌ها و بین حساب‌های مختلف یک بانک.

4.  پیام‌های گروه سه: تأییدیه معاملات ارزی.

5. پیام‌های گروه چهار: وصولی‌ها.

6.  پیام‌های گروه پنج: سهام و اوراق قرضه.

7. پیام‌های گروه شش: فلزات گران‌بها، وام‌های سندیکایی.

8. پیام‌های گروه هفت: اعتبار اسنادی، ضمانت‌نامه.

9. پیام‌های گروه هشت: تراول چک.

10.پیام‌های گروه نه: صورت‌حساب، اعلامیه بدهکار و بستانکار.

4.3.عضویت بانک‌های ایرانی در سوئیفت

1. سال 1364: کارشناسان بانک مرکزی بررسی‌های اولیه را برای عضویت بانک‌های ایرانی در سوئیفت انجام دادند. ارزیابی مطلوب و پیشنهاد عضویت بانک‌های ایرانی داده شده، ولی با توجه به وقوع جنگ تحمیلی و اولویت‌های اساسی‌تر به تعویق افتاد.

2.سال 1369: بانک مرکزی هیأتی را مأمور هماهنگی با بانک‌های تجاری به منظور عضویت در سوئیفت کرد.

3. سال 1370: پس از هماهنگی‌های لازم با بانک‌های تجاری تقاضای عضویت سیستم بانکی ایران توسط بانک مرکزی به سوئیفت ارایه شد.

4.  سال 1371: پس از ارایه سه پیش شرط عضویت به سوئیفت، بانک مرکزی به همراه پنج بانک تجاری صادرات، ملی، تجارت، ملت و سپه در آذرماه پذیرفته شد.

5. سال 1372: پس از راه‌اندازی سایت، خرید تجهیزات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری و نصب آن‌ها در چهاردهم آذرماه به شبکه سوئیفت ملحق شدیم.

6. سال 1367: قبول عضویت و الحاق بانک توسعه صادرات.

7. سال 1377: قبول عضویت بانک صنعت و معدن و تقاضای عضویت بانک رفاه کارگران.

8. سال 1378: الحاق بانک صنعت و معدن و رفاه کارگران

هر چند سوئیفت در سال های گذشته به دلیل محدودیت های تحریم برای بانک های کشور قطع شده بود اما  از سال گذشته و پس از اجرایی شدن برجام امکان بهره گیری مجدد برای مشتریان بانک های ایرانی فراهم شده است بنابر این بهره گیری از این روش برای مشتریان بانک ها نیز تا حدوی فراهم شده است.